Nguyễn Ngọc Bảo với cuộc khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 tại Vũng Tàu
Nguyễn Ngọc Bảo, sinh năm 1910, ở Thanh Hóa, làm công nhân sở Ba Son (Sài Gòn), và tham gia hoạt động cách mạng, bị Pháp bắt đày ra Côn Đảo, rồi bị đưa về quản thúc tại quê từ cuối năm 1936.
Năm 1939, ông tìm cách thoát khỏi sự quản thúc, bán cơm gánh trên tàu hỏa Bắc - Nam, giữ một đầu mối liên lạc của Xứ ủy thông qua cơ sở người bác ruột làm ở sở Hỏa xa Sài Gòn. Năm 1941, một lần nữa bị Pháp truy nã, Nguyễn Ngọc Bảo về Vũng Tàu mở quán cơm tại Bến Đình.
Vũng Tàu khi ấy chưa có tổ chức Đảng, Nguyễn Ngọc Bảo thường nhóm họp với Hồ Sĩ Ninh và Nguyễn Xuân Nhật, Nguyễn Xuân Nhật nguyên là đảng viên Đảng Tân Việt, Hồ Sĩ Ninh tức Hồ Sĩ Nam nguyên là cán bộ tuyên truyền, tham gia cao trào (1930-1931) ở Quỳnh Lưu (Nghệ An). Hai ông bị địch khủng bố, lưu lạc nhiều nơi rồi vào Vũng Tàu làm thầu khoán. Hàng tháng, Nguyễn Ngọc Bảo đi Sài Gòn, liên lạc với các cơ sở cũ, xin tài liệu Việt Minh về sinh hoạt.
Thời gian ở Vũng Tàu, Nguyễn Ngọc Bảo còn liên lạc được với nhóm cơ sở binh vận của Xứ ủy gồm Lê Đình Y, Bùi Cửu, Nguyễn Ngoạn. Cùng sinh hoạt với nhóm Việt Minh của Nguyễn Ngọc Bảo, còn có ông Huỳnh Văn Nhung, một cán bộ tham gia cuộc khởi nghĩa Nam kỳ tại Mỹ Tho, bị địch đàn áp, phải lánh về Vũng Tàu.
Ngày 9-3-1945, Nhật làm đảo chính, độc chiếm Đông Dương. Phu phen từ các cơ sở cao su và nhà thầu của Pháp thất nghiệp kéo về Vũng Tàu làm thuê cho Nhật. Bar Vĩnh Bảo đông khách, nhưng chủ quán thường vắng nhà. Giữa tháng 8-1945, bar Vĩnh Bảo đóng cửa. Nguyễn Ngọc Bảo đi Sài Gòn. Linh cảm rằng ngày quyết định vận mệnh của đất nước đang đến gần, ông quyết tìm bằng được tổ chức.
Chiều 24-8-1945, Nguyễn Ngọc Bảo đưa cả nhóm đi Sài Gòn, tham dự cuộc mít tinh, Nguyễn Ngọc Bảo cùng cả đoàn phấn khởi nhận nhiệm vụ về tổ chức giành chính quyền ở Vũng Tàu. Ông Nguyễn Lộc, phái viên quân sự của Xứ ủy cũng được cử về giúp đoàn. Nguyễn Ngọc Bảo bỏ tiền thuê 2 chiếc xe đò trương cờ đỏ sao vàng và khẩu hiệu cách mạng chạy thẳng về Vũng Tàu. Xe chạy một vòng qua các đường phố chính. Các ông đã dùng giấy cuốn làm loa, thông báo cho đồng bào biết: “Sài Gòn đã giành chính quyền. Đồng bào Vũng Tàu phải khẩn trương chuẩn bị giành chính quyền về tay nhân dân”.
Cuộc họp tối 25-8-1945 tại nhà ông Huỳnh Văn Nhung và bà Hồ Thị Khuyên, nằm kín đáo dưới chân Núi Lớn đã đi đến quyết định thành lập Ủy ban khởi nghĩa, thành viên gồm: Nguyễn Ngọc Bảo, Hồ Sĩ Ninh, Nguyễn Xuân Nhật, Lê Đình Y, Nguyễn Ngoạn, Bùi Cửu... Ủy ban khởi nghĩa quyết định thành lập Đội cảm tử quân cách mạng và ra lời hiệu triệu đồng bào. Hưởng ứng lời kêu gọi của Ủy ban khởi nghĩa, trong 2 ngày 26 và 27-8-1945 đã có hơn 40 người tham gia Đội cảm tử quân cách mạng. Nguyễn Ngọc Bảo lo việc hậu cần, ông góp toàn bộ gia sản để nuôi quân và mua sắm vũ khí.
Cuộc khởi nghĩa giành chính quyền của nhân dân Vũng Tàu giành thắng lợi trong buổi sáng 28-8-1945. Nguyễn Ngọc Bảo cùng Lê Đình Y chỉ huy Đội cảm tử quân cách mạng bảo vệ cuộc mít tinh, bảo vệ Ủy ban khởi nghĩa. Sau khi giành chính quyền, Nguyễn Ngọc Bảo được giao nhiệm vụ xây dựng lực lượng Quốc gia tự vệ cuộc (tiền thân của lực lượng Công an nhân dân) Vũng Tàu. Nguyễn Ngọc Bảo giữ vai trò chủ chốt trong việc xây dựng lực lượng, tổ chức các hoạt động, bảo vệ chính quyền, diệt ác, trừ gian. Ông là linh hồn của lực lượng Quốc gia tự vệ cuộc trong giai đoạn này. Ông đã hy sinh anh dũng trong những ngày đầu chống thực dân Pháp tái chiếm.
MAI TRANG