Trang chủ Giới thiệu Tuyển dụng Liên hệ - Góp ý
Trang chủ
Bảo tàng
Di sản Văn hoá
Khảo cổ học
Cổ vật
Thông tin khoa học
Thư viện hình ảnh
Di tích Nhà tù Côn Đảo
QLNN về DSVH
Liên hệ - Góp ý
Tìm kiếm
Góc hình ảnh

 
 

Liên kết Website
Tiếng Súng Thần Công Sau 147 Năm Trận Chiến Pháo Đài Phước Thắng
Ôn lại truyền thống hào hùng của quân và dân Vũng Tàu mở đầu cuộc chiến chống thực dân Pháp ở Nam Kỳ (Tết Kỷ Mùi 1859). Lễ hội bắn súng thần công linh thiêng oai hùng tái hiện trên Bạch Dinh (đồn Phước Thắng xưa) khai hội festival biển một nghi lễ được mọi người chú ý quan tâm.

     Địa danh Vũng Tàu xuất hiện thời chúa Nguyễn từ buổi đầu mở đất phía Nam, Lê Quý Đôn vào năm 1776 khi viết cuối Phủ biên tạp lục nói về địa danh Vũng Tàu như một trong những bến cảng hàng đầu vào cuối thế kỷ XVIII, từ đó cho thấy Vũng Tàu là trung tâm giao dịch thông thương quan trọng của sứ đàng trong. Địa bạ Biên Hoà Minh Mạng thứ 17 (1836) của tổng Phú An, huyện Phước An cho biết kế cận xứ Vũng Tàu còn có xứ Rạch Dừa. Tổng Phú An lúc này có 4 xã 4 thôn, 1 phường và 3 thuyền Thắng Nhất, Thắng Nhì, Thắng Tam là cái nôi đầu tiên của Vũng Tàu .
     Thuyền lúc đó là đơn vị hành chính, đứng đầu các thuyền là thuyền trưởng, thư đội trưởng chứ không phải là xã trưởng hay lý trưởng như các thôn khác. Đất của các thuyền này không có ruộng lúa ruộng mối, thổ cư đất canh tác là các đồng cát gò đồi rừng hoang. Dân Vũng tàu lúc bấy giờ chủ yếu sống bằng nghề vận chuyển đường thủy chài lưới đánh bắt khai thác thuỷ hải sản, tuần tra canh phòng ngoài biển. Tổ chức này được quân sự hoá để bảo vệ vùng cửa biển tuyến đường thủy trừ nạn hải tặc Mã Lai kiểm soát tàu bè ra vào vịnh Gềnh Rái và cửa biển Cần Giờ.
     Những ngọn núi Tao phùng, Tương kỳ, các dòng hải lưu thuận tiện phục vụ tàu thuyền qua lại đã trở thành ưu thế tự nhiên của một cảng khẩu có vị trí lược kinh tế quân sự quan trọng, từ đó đã hình thành lên những đồn binh trong đó có đồn Phước Thắng nhằm chống trả những cuộc xâm kích của bọn cướp biển gìn giữ an ninh trong vùng.
     Đồn Phước Thắng nằm phía trên hòn Ngoạ Ngưu (trâu nằm) ngay từ thời chúa Nguyễn tại đây đã lập lên những tuyến công sự phòng thủ. Thời Gia Long(1802-1819) xây dựng đồn luỹ gọi là thủ Vũng Tàu. Năm Minh Mạng thứ 5 (1824) đổi tên làm thủ Phước Thắng (thủ Phước Thắng được ghi trong địa bạ xã Phước Tỉnh năm 1836. Tháng 7 năm Minh Mệnh thứ 20 (1839) Vua sai quân dân Biên Hòa xây đắp ở ghềnh đá Ngọa Ngưu (Bãi Trước, Vũng Tàu). Pháo đài Phước Thắng bằng đá theo hình vọng nguyệt (mặt trăng) quy mô với chu vi 44 trượng 8 thứớc, cao 6 thước 3 tấc. Năm Thiệu Trị thứ 2 (1842) đổi làm đồn Phước Thắng. Thành lũy là đồn binh bố trí những khẩu đại bác thần công đúc bằng gang và đồng trang bị cho các đội lính đêm ngày canh giữ.
     Khi xây xong phía trước đồn đặt 6 khẩu súng đại bác cổ Hồng y, tả hữu mỗi bên đặt 2 cỗ Phách Sơn, 1 cỗ Quá Sơn, súng đặt hướng ra biển là hỏa lực bảo vệ vịnh Hàng Dừa (Bãi Trước) và Gành Rái. Điều này có nghĩa là thành Phước Thắng có nhiệm vụ phối hợp với các thành lũy bên Cần Giờ và các pháo đài khác bố trí dọc sông Lòng Tàu, bảo vệ tuyến đường thủy nối biển Đông với thành Gia Định.
     Tính năng cấu tạo súng thần công lúc này hầu hết đúc bằng kim loại đồng, gang thép nòng trơn không rãnh xoắn, thường đặt trên bệ cố định, chỉ hiệu chỉnh được tầm và chỉnh chỉ được chút ít hướng nếu đặt trên những bệ có con lăn. Tầm bắn hiệu quả khoảng từ 1.200 mét trở lại. Tốc độ bắn chậm thay vì phải nhồi thuốc và nạp đạn từ đầu nòng. Đạn là những viên bi hình cầu, trọng lượng khoảng 5kg chất liệu là sắt, gang. Khi bắn trước hết phải luồn dây ngòi qua lỗ mồi lửa phía trên cuối thân súng, sau đó nhồi thuốc phóng thật chặt vào nòng và cho đạn gang vào phía trên thuốc, khi châm ngòi phát hỏa dẫn lửa tới khối thuốc nhồi, năng lượng phát nổ sinh áp suất đẩy viên đạn ra khỏi nòng súng hướng đến mục tiêu. Tuy nhiên sức công phá không mạnh song với trình độ thời bấy giờ là một hỏa lực lợi hại có danh tiếng đối với nhà binh.
     Pháo Đài phước Thắng được trang bị cơ số mỗi cỗ súng 100 phát gồm thuốc phóng và đạn, đồng thời phái một Suất đội, 5 pháo thủ và 40 biền binh thuộc tỉnh cùng với viên Trấn thủ canh giữ, mỗi tháng đổi phiên một lần. Trong trận chiến ngày 10 tháng 2 năm Kỷ mùi (1859) chỉ huy cao nhất (theo chính sử nhà Nguyễn, Đại nam thực lục chính biên) là Lãnh binh Bùi Thoả võ quan đứng đầu lực lượng quân sự tỉnh Biên Hoà phối hợp cùng mặt trận Cần Giờ là Quyền Đề đốc Gia Định và mặt trận Gềnh Rái do Tuần phủ Biên Hoà Nguyễn Đức Hoan chỉ huy.
Diễn biến trận đánh trước khi tấn công Cửa Hàn, Đà Năng ngày 3 tháng 5 năm 1858 ( tức 19 tháng 3 năm Tự Đức 11) cũng như khi cuộc chiến xảy ra ở Vũng Tàu. Pháp đã tạo cớ cho tên quan Tư lấy tới thăm đồn binh để thị sát, ngoài biển chúng đóng giả những thuyền buôn để cho người lên đất liền xin nước uống.
     Tại triều đình trước các đai thần Vua Tự Đức đã có nhận định khá chính xác âm mưu của Pháp và quả thật sau khi tấn công Cửa Hàn (Đà Nẵng) biết rằng nếu chiếm được vị trí này cũng không thể đối đầu với 37.000 quân lính và 400 khẩu pháo canh phòng triều đình Huế. Chiều ngày 29 Tết Kỷ Mùi ( tức là ngày 1 tháng 2 năm 1859 ) quân viễn chinh gồm hơn 2.176 tên lính thủy đánh bộ có 2 hộ tống hạm, 3 pháo hạm, 3 tàu vận tải và chiếc Thông báo hạm Y Yha Nho El Cano. Trước đó ít hôm một pháo hạm đã hộ tống 4 tàu vận tải khác xuất phát, do trung tướng đô đốc Rigault de Genouilly chỉ huy đã xuống tàu chuẩn bị hành quân vào đánh Gia Định. Hai đoàn tàu đều nhằm hướng Vũng Tàu, điểm tập kết vào chiều tối ngày mồng 7 tết ( 9 tháng 2 năm 1859 ).
     Khi tới vùng biển Vũng Tàu lực lượng tác chiến hải quân Pháp đã triển khai đội hình chiến đấu. Hai mục tiêu công kích chính mà địch dự định là Đồn binh Bãi Trước và tòa thành Phước Thắng tọa lạc ở lưng chừng Núi Lớn (vị trí Bạch Dinh ngày nay) từ mờ sáng mồng 8 Tết Kỷ Mùi, đại bác địch từ các chiến hạm đồng loạt nổ súng bắn chế áp dữ dội. Các xuồng chở lính thủy đánh bộ đổ quân tiến thẳng vào bờ biển bãi trước đánh chiếm toàn tuyến phòng ngự. Quân ta lập tức chống trả quyết liệt. Trong khi các pháo thủ của ta nã đạn vào các chiến hạm, tiến hành những cuộc đối pháo không cân sức, bộ binh ta phải đánh lùi những đợt xung phong của lính thủy đánh bộ Pháp nhằm chiếm giữ các trận địa pháo trên tòa thành Phước Thắng và đồn binh giữa Bãi Trước,Ý chí chiến đấu và lòng dũng cảm của những vệ binh bảo vệ Vũng Tàu đã kìm được chân đội quân xâm lược hùng hậu của một cường quốc phương tây lần đầu tiên tấn công vào Nam Kỳ làm cho địch bị tổn thương nặng. Cuộc chiến đấu ác liệt trên trận tuyến dài chưa tới 2 km từ thành Phước Thắng đến đầu dốc Núi Nhỏ diễn ra suốt ngày mồng 8 Tết với trên 2 nghìn binh lính Pháp, Lãnh binh Bùi Thoả buộc phải lui quân về đóng ở Bàu Tràm. Khi chiếm được mục tiêu Vũng Tàu, Ghềnh Rái, Cần Giờ chúng tiếp tục vào công kích thành Gia Định. Mặc dù bị thất thủ nhưng tiếng súng mở màn tràn đầy khí phách tại pháo đài Phước Thắng ngày ấy đã trở thành dấu ấn quan trọng và là tấm gương đi đầu tiên phong trào chống thực dân Pháp của nhân dân ta trong những ngày đầu kháng chiến. Trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam nói chung và của Bà Rịa Vũng Tàu nói riêng đã được lịch sử ghi lại bằng những sự kiện oai hùng, chứa chất đấy căm hờn từ máu và nước mắt của bao thế hệ cha ông.
     Sau sự kiện lịch sử 147 năm, vào 8 giờ ngày 11 tháng 4 năm 2006 súng thần công pháo đài Phước Thắng được tái hiện lại theo nghi lễ. Tham gia diễn hội gồm 20 pháo thủ, người chỉ huy là Suất Đội được phục dựng và sân khấu hoá. Mở màn lễ hội, ba hồi trống trận vang lên, tiếp đó là lễ dâng hương trước bàn thờ linh thiêng, đưa chúng ta vào xuất quân xung trận phá thành đầy khí thế hào hùng, sau động tác nhồi thuốc nạp đạn châm ngòi, khói lửa xịt trắng xoá bay lan tỏa khắp cánh rừng bông sứ cùng với những tiếng nổ gầm vang xé tan khoảng không trên khuôn viên di tích Bạch Dinh trước sự chứng kiến của hàng ngàn người. 9 loạt bằng 18 phát đạn đã khai hội chào mừng Festival biển.
     Lần đầu tiên ở Bà Rịa Vũng Tàu đuợc tái hiện lại bắn súng thần công không chỉ phát hỏa khai hội mà còn bày tỏ lòng tri ân, tưởng nhớ tới những người đã anh dũng hy sinh chống giặc giành lại hoà bình độc lập tự do và ấm no hạnh phúc cho nhân dân.
     Kỷ niệm 148 năm trận đánh pháo đài Phước Thắng cùng lễ khai hội du lịch, vào ngày 8 tết Đinh Hợi (2007) tại mũi Nghinh Phong bắn súng thần công sẽ được tai hiện lại như một thương hiệu góp phần mở ra các hoạt động văn hóa du lịch, mời gọi quan khách gần xa cùng ôn lại truyền thống hào hùng của vùng đất đã một thời danh tiếng.

                                                                                                                                               Chí Thân
____________________________
Tài liệu tham khảo
- Đại Nam thực lục chính biên, đệ tứ kỳ, II,III, bản dịch tập 28, 29 KHXH, XB năm 1973, 1974.
- Quốc sử triều Nguyễn Đại nam nhất thống chí, quyển 28
- Quốc sử triều Nguyễn Đại nam thực lục chính biên, NXB sử học Hà nội 1963
- Nguyễn Linh, Trận đánh pháo đài Phước Thắng, Tập san DSVH BRVT số 6.
- PGS TS Đỗ Bang, Trước thời điểm 1985, Vũng Tàu đã có một cảng có vị trí quan trọng về quân sự và giao thương quốc gia và quốc tế. Tham luận hội thảo khoa học.

print   Email   Top


Các tin khác:
GIÁO DỤC LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG (24-04-2012)
Bảo tàng Bả Rịa - Vũng Tàu: 20 năm một chặng đường (13-03-2012)
Bảo quản sưu tập hiện vật đồ dệt (30-09-2011)
Chi bộ Bảo tàng tỉnh Đại hội lần thứ II, nhiệm kỳ 2011 – 2013 (09-06-2011)
Bảo tàng tỉnh và Trường Tiểu học Lê Lợi thành phố Vũng Tàu ký kết chăm sóc Di tích Lịch sử - Văn hóa Bạch Dinh (06-04-2011)
Bảo tàng tỉnh tiếp nhận sách Nhà tù Côn Đảo (1945 -1945) do đoàn cựu tù nhân chính trị Côn Đảo của tỉnh Vĩnh Long trao tặng (18-04-2010)
Bảo tàng Bà Rịa - Vũng Tàu tiếp nhận sưu tập tranh mỹ thuật của cố họa sĩ Nguyễn Văn Lương (04-08-2010)
Giáo dục về nguồn - 2009 (24-02-2010)
Kiểm kê hiện vật bảo tàng - từ góc nhìn quản lý (24-02-2010)
Tiếng Súng Thần Công Sau 147 Năm Trận Chiến Pháo Đài Phước Thắng (12-02-2009)

 
Tiêu điểm & Sự kiện
  Giáo dục về nguồn - 2009

  Di tích lịch sử văn hoá núi Dinh

  Hải Đăng Vũng Tàu

  Lễ hội Dinh Cô

  Khảo cổ học BR-VT: Tìm về quá khứ
 
 
Thống kê truy cập
5.160.926